Fundacja Przypływ Kultury prezentuje innowacyjny projekt multimedialny łączący najwyższej klasy wykonanie muzyki kameralnej z nowoczesną sztuką wizualną oraz technologią sztucznej inteligencji (AI, Gen-2). W centrum projektu znalazły się dwa arcydzieła polskiej muzyki XX wieku: Kwartet smyczkowy (1964) Witolda Lutosławskiego oraz II Kwartet smyczkowy „Quasi una fantasia” Henryka Mikołaja Góreckiego.
Projekt stanowi próbę ukazania nowego wymiaru percepcji muzyki poprzez dialog dźwięku i obrazu – doświadczenia, w którym słuchacz staje się jednocześnie widzem zanurzonym w sugestywnej, generowanej przez AI warstwie wizualnej.
DWA KWARTETY – DWA ŚWIATY WYOBRAŹNI
LUTOSŁAWSKI: KONTROLOWANY ALEATORYZM I „ROZMOWA CZTERECH OSÓB”
Jedyny w twórczości Lutosławskiego kwartet smyczkowy powstał w 1964 roku na zamówienie Radia Szwedzkiego. Kompozytor zrewolucjonizował w nim tradycyjne relacje między muzykami, wprowadzając technikę kontrolowanego aleatoryzmu – fragmenty grane równolegle, lecz bez ścisłej synchronizacji.
Powstała w ten sposób forma oparta na tzw. mobili tworzy fakturę pełną napięcia i nieciągłości, przypominającą rozmowę czterech indywidualności, których wypowiedzi są przerywane i podejmowane na nowo. Dzieło ma strukturę dwufazową – Część Wstępną i Główną – budującą napięcie zgodnie z psychologią percepcji słuchacza.
W projekcie multimedialnym warstwa wizualna podkreśla procesualność i „rozszczepienie czasu” obecne w partyturze, czyniąc z kwartetu doświadczenie niemal teatralne.
GÓRECKI: LAMENT, PAMIĘĆ I DUCH BEETHOVENA
II Kwartet smyczkowy „Quasi una fantasia” powstawał od 6 grudnia 1990 do 19 marca 1991 roku. Utwór dedykowany został Kronos Quartet i zamówiony przez Beigler Trust oraz Lincoln Center w Nowym Jorku.
Czteroczęściowa kompozycja (Largo – Deciso-Energico – Arioso – Allegro) rozwija się w formie łukowej, łącząc lamentacyjny charakter z gwałtownymi kontrastami rytmicznymi. Szczególną rolę pełnią tzw. „akordy beethovenowskie” – odwołanie do tradycji quasi una fantasia, przywołujące ducha Sonaty „Księżycowej”.
Dzieło, powstałe w okresie silnych napięć historycznych i egzystencjalnych, bywa interpretowane jako hołd pamięci ofiar XX wieku i próba muzycznej żałoby. W projekcie wizualizacje AI pogłębiają wymiar nostalgii, pamięci i duchowej intensywności tej muzyki.
WARSTWA EDUKACYJNA I WYKONAWCZA
Integralną częścią projektu są krótkie prelekcje wprowadzające do każdego z utworów – dotyczące ich genezy, struktury i języka muzycznego – opracowane i zaprezentowane przez dr hab. Katarzynę Naliwajek.
Utwory zostały nagrane w wykonaniu Ãtma Quartet:
Aleksandra Kupczyk – I skrzypce
Michał Szałach – II skrzypce
Karalina Orsik – altówka
Andrzej Bauer – wiolonczela
Reżyseria dźwięku:
Ewa Guziołek-Tubelewicz
Katarzyna Rakowiecka-Rojsza
Wizualizacje (AI, Gen-2):
Aleksandra Ołdak
O PROJEKCIE
Projekt stanowi nowatorskie połączenie muzyki kameralnej najwyższej próby z narzędziami sztucznej inteligencji, ukazując, że klasyczne arcydzieła XX wieku mogą stać się przestrzenią współczesnego, wielozmysłowego doświadczenia.
Realizacja projektu: Fundacja Przypływ Kultury
Sfinansowano przez Unię Europejską w ramach programu NextGenerationEU.